Aikido beoefenen is een kwestie van voortdurend blijven zoeken om stap voor stap vooruit te komen, maar dat is niet altijd zo eenvoudig. Om vooruit te geraken moeten we voortdurend evolueren, blijven zoeken, onszelf de hele tijd in vraag stellen en niet al te snel tevreden zijn met het reeds geboekte resultaat, ongeacht hoeveel van de weg we reeds afgelegd hebben, ongeacht hoeveel er nog voor ons ligt. Enkel het huidige moment telt, en daarin moeten we vooruit en daar dus de nodige inspanningen voor leveren.

Tegenwoordig komt reizen met het vliegtuig hoe langer hoe meer voor. Met het vliegtuig reizen is altijd iets speciaal. Misschien komt dat doordat we niet zó heel vaak het vliegtuig gebruiken, maar vooral omdat het anders is. De mens is jaloers op de vogels omdat zij kunnen vliegen. Met het vliegtuig vliegen we ook, maar toch niet op dezelfde manier. En toch… van boven in de lucht ziet er alles zo anders uit. Nochtans is alles hetzelfde. Het enige dat verandert is je gezichtspunt. Afstand kunnen nemen… het geheel overzien… Wanneer we afstand kunnen nemen van de pietluttige details van de problemen waar we ons inwerken en alles van een hoger standpunt kunnen bekijken, dan wordt alles zo veel duidelijker, eenvoudiger en mooier.

Bij de aikidobeoefening moeten we hetzelfde doen. We moeten ons gezichtspunt veranderen om te kunnen evolueren. De zin van het leven is steeds verder te ontwikkelen, maar dit is niet mogelijk als we niet leren om het perspectief te wijzigen. Eerst doen we ervaring op, maar daarna moeten we de dingen anders bekijken. Dat is de reden waarom we telkens dezelfde dingen bestuderen in aikido: om ons gezichtspunt te veranderen. We oefenen vaak dezelfde technieken, maar benaderen ze vanuit een ander oogpunt en bestuderen andere aspecten ervan, andere thema’s. Dat dient in de eerste plaats om de technieken te verfijnen zoals het met een diamant gebeurt. Hoe meer de diamant geslepen wordt, hoe meer ze gaat schitteren. Maar het herhalingsproces dient ook om het gezichtspunt te wijzigen. Dan wordt alles duidelijker en kan je beter verbanden leggen.

Hetzelfde leerproces speelt zich af in het dagelijkse leven. We mogen in de dojo niet in gewoontes vervallen, want dan roesten we vast, net zoals we in het dagelijkse leven niet mogen vastroesten in gewoontes. Elke aanval, elke techniek, moet steeds anders zijn. We moeten de techniek beoordelen op het moment zelf, niet hoe ze gisteren was of morgen zal zijn, maar hoe ze nu is. Dat is de oefening. Laat je eigenlijke zelf beslissen, niet je verstand of je gevoelens of je gewoontes. Elke les moet anders zijn; je moet dus elke les zoeken naar wat anders is. Een aikido training die als routine doorlopen wordt, brengt niets bij behalve wat fysieke oefening die gezond is voor het lichaam. Wanneer je echter het gezichtspunt kan veranderen en zoeken naar hetgeen anders is, dan heeft een aikidoles zin, ook al heb je ze reeds honderd of duizend maal doorlopen. Al is het maar om vast te stellen dat je er na duizend maal nog niet veel van begrepen hebt. Dat alleen al zou reeds een belangrijk inzicht zijn, want dan wordt de weg zelf belangrijk en niet het gestelde doel. Dan leef je in het nu. Dan pas kan je gedachten en gevoelens uitschakelen en het leven zelf ervaren, het universum zelf ervaren, het zijn en het bewustzijn zelf ervaren. Dan pas vind je jezelf. En daar draait het om. Jezelf leren kennen, jezelf zijn. Niet je gedachten, gevoelens, gewoontes of kennis je leven laten leiden, maar jezelf zijn en jezelf verbeteren en ontwikkelen, om de perfecte schoonheid van de natuur in jezelf te verwezenlijken. Die schoonheid zit reeds in onszelf zoals het beeld van de totale, volgroeide boom reeds in het zaadje van die boom zit nog voor het begint te groeien. Door die natuurlijke harmonie tot uiting te brengen en ten volle te ontwikkelen dragen we bij tot de ontwikkeling van de mensheid en de schepping in het algemeen.

Dit is waarnaar we zoeken. Indien je enkel zoekt naar de techniek in aikido, als ware het een simpele verdedigingssport, dan ben je na vijf of tien jaar op aikido uitgekeken, zoals bij zo velen het geval is. Als je aikido gebruikt om door te dringen tot het leren kennen van jezelf, dan wordt het een onuitputtelijke bron en wordt de training pas echt interessant. Om dit waar te maken moeten we goed voor ogen houden dat aikido, zoals O-sensei het onderwees, een methode is van zuivering van lichaam en geest. Hoe zuiverder het lichaam en de geest, hoe beter, efficiënter en mooier de ontwikkeling ervan zullen zijn. Vele oefeningen, zoniet allemaal, zijn daarom voor purificatie bedoeld.

Een belangrijk aspect bij de aikidobeoefening en om te kunnen evolueren is het klein houden van het ego. Ego staat regelrecht tegenover ontwikkeling en evolutie. Ego staat vorderingen in de weg. Ego neemt je gevangen op je eigen eiland en bouwt hoge muren tussen jezelf en de wereld, zonder dat je het zelf merkt. In aikido trachten we het ego af te breken. Harde training en misogi oefening zijn daar een middel toe. Een goede oefening die hierbij aansluit is het kuisen van de dojo. Het is een goede gewoonte om telkens voor en na de les de dojo te kuisen. Dit is een belangrijke activiteit waar je eens goed moet bij stilstaan. Het kuisen van de dojo is een uiterlijke activiteit die verband houdt met de innerlijke activiteit van het kuisen en zuiveren van het lichaam. We kuisen de tatami, maar tezelfdertijd kuisen we onszelf. Zelfs als het lichaam proper is, moeten we het kuisen, langs buiten en langs binnen. Hetzelfde geldt voor de dojo. Het resultaat is een propere dojo, hetgeen veel aangenamer is om in te oefenen, maar het levert ook een innerlijke zuivering op, hetgeen een goed klimaat schept om vorderingen te maken. Kuisen is ook aangenaam in die zin dat we snel een duidelijk resultaat krijgen. Het is plezant om een propere dojo te aanschouwen, vooral als we hem zelf proper gemaakt hebben. En tezelfdertijd is het goed voor het ego. We zijn niet te goed of te schoon om te kuisen. Integendeel. Verder is kuisen ook interessant om de aikidopraktijk te toetsen aan de praktijk van het lever oefenen, intenser en met meer aandacht. Of als je je bezeert wanneer je een techniek ondergaat, dan is dat daarom ook niet de fout van je partner. In de meeste gevallen komt dat omdat je f de kunst van ukemi niet voldoende onder de knie hebt. Je moet dan je eigen ukemi verbeteren, niet kwaad worden op je vrienden.

Dit aspect speelt evenzeer in het dagelijkse leven. His gemakkelijk de anderen de fout te geven van al wat fout gaat in je leven. Maar inzien dat je zelf aan de oorsprong ligt van alles wat zich in je leven afspeelt en dat je er zelf het meeskan aan veranderen, dat is voor de meesten een zware en moeilijke opgave.

Natuurlijk betekent het voorgaande niet dat je als tori je partner mag kwetsen, noch dat je als uke je partnr mag tegenwerken zonder enige zinvolle reden. Het leerproces vereist een harmonie die van beide kanten gezocht moet worden. Een van de belangrijkste regels in het aikido leerproces is dat je voor je partner moet zorgen. Doe een ander nooit iets aan waan je niet zou wensen dat het jou aangedaan wordt! Dat is een les die diep gegrond zit in de filosofie achter aikido. Als je deze les niet perfect onder de knie hebt, dan kan je nooit een st van harmonie met je omgeving bereiken; niet in de dojo en niet in het dagelijkse leven. Als je dit echter wel kan toepassen, dan zal je beetje bij beetje beginnen aanvoelen dat het werkenin harmonie met de anderen leidt tot een gevoel van vreugde, samenhorigheid en toenemende energie. Aikido zal je dan de mogelijkheid bieden om universele liefde uit de eeuwige bron te halen Dit is een fundamenteel doel!

Als leraar is het je taak om je leerlingen te laten vorderen. Hiervoor gebruik je vele technieken. Een interessante techniek is te werken met thema’s de op korte of lange termijn bepaalde leerdoelen in zich bevatten. Zo kan je bijvoorbeeld in het begin van een nieuw seizoen, na de inspanningen van de zomer, een bepaald thema kiezen om tijs het komende jaar aan te werken. Een voorbeeld zou het instuderen van het basiswerk met bokken kunnen zijn, om het lichaam te vormen zoals wij het bij aikido nodig hebben. Een ander thema zou het thema van een stabiel centrum kunnen zijn.

Het tema van het centrum is heel belangrijk. Zonder een stabiel centrum val je om, als een omgekeerde piramide. Om een analogie te trekken met een reëel voorbeeld kan je volgende anekdote gebken. In de buurt van Lesneven maakten we met enkele vrienden eens een korte wandeling. Het was een mooie omgeving met velden, beekjes, smalle paadjes, rustig gezang van vogels, … Op een bald punt zagen we een pracht van een boom, met een stam die een omtrek had waar je met twee à drie mensen in een kring nog niet rond kon. De boom had een grote ronde kruin en dikke wortedie over de grond heenliepen en de boom stevig in de grond vast haakten. Prachtig! Maar toen we om de boom heen liepen, kregen we er een heel ander beeld van. In feite was de boom leeg, uitold, opgevreten. Enkel de schors stond nog langs één kant overeind en hield de kruin met moeite omhoog. De boom was slechts een holle huls…

Zo is het ook met aikido. Vaak zie mooie bewegingen, in de uiterlijke vorm, maar zonder inhoud, zonder centrum, zonder stabiliteit noch ervaring. Dat is niet deiveren en met grote precisie te kunnen klieven om beslissingen te nemen. Daarom is ook het werken met bokken van belang. Wanne met een bokken snijden, dan doen we dat vanuit het centrum. De seika tanden stuurt de bokken via een goede houding en een correcte ademhaling (kokyu ryoku!). Elke slag met bokken doorkliefe lucht en snijdt het universum in twee. Dit is het beeld van het nemen van een beslissing, het doorhakken van de knoop, een standpunt innemen, een positie nemen in het universum. Hoe stabir het centrum, hoe gemakkelijker we beslissingen kunnen nemen!

Dit jaar (1996-1997) werd als thema de ‘geest van de beginner’ gekozen. Elke training moet je je inleven in de geest vae beginner. Dan ben je ontvankelijk voor nieuwe dingen en verval je niet in oude gewoontes. Dan zie je wat anders is dan anders. Je haalt de filter van voor je ogen. Dan leer je ook werkelikijken naar wat er voorgedaan wordt en zie je nieuwe dingen. Zonder een beginnergeest zie je slechts een algemeen beeld en reflecteer je dat op wat je reeds kent en oefen je het oude zonderieuwe dingen te ontdekken. Denk hier eens goed over na. Om van gezichtspunt te wijzigen is een beginnergeest noodzakelijk! Met andere woorden: als je wil vorderen, behoud dan de geest van de beginner, maar kijk ook verder dan het technische aspect van ido, om in te zien dat aikido dient om iets te doen met onszelf en samen met anderen. De technieken zijn slechts de uiterlijke vorm. Het komt erop aan er binnenin onszelf iets mee te gaan d, de techniek van aikido te gebruiken voor de purificatie van het lichaam en bij te dragen tot de ontwikkeling van de schepping. Hopelijk geraken we allen samen heel ver en maken we er ietsois van. Gebruik aikido om een beter mens te worden!

Peter Van Marcke, informatiebrochure Tobu Chiku Aikikai